Onkologija

Onkologija je specijalizovana medicinska disciplina i interdisciplinarna nauka koja se bavi o uzrocima, faktorima, prevenciji, dijagnostici i opštoj prirodi pojava, rasta i lečenja tumora. Ime potiče od grčke reči „oncos“-tumor.

Zbog kompleksnosti materije, u ovo područje su uključena istraživanja iz oblasti bioloških i medicinskih nauka, kao što su: biohemija, genetika, fiziologija, imunologija, endokrinologija, nuklearna medicina, hirurgija, patologija, radijacijska fizika…

Onkologija ima sve veći značaj iz godine u godinu uzimajući u obzir porast broja obolelih od malignih bolesti. Jedan od zadataka onkologije je i skrining populacije i rođaka pacijenata, kod kojih su dijagnostikovana maligna oboljenja, koja imaju jaku naslednu osnovu (poput raka dojke). Specijalisti konstantno vrše istraživanja kako bi se  pronašla što efikasnija terapija, dok se postojeći tretmani poboljšavaju u cilju efikasnijeg lečenja.

 

Klinička onkologija uključuje prevenciju, ranu detekciju, dijagnostiku i lečenje malignih tumora. U postavljanje dijagnosze maligne bolesti, kao i utvrdjivanje njene uznapredovalosti uključene su brojne medicinske discipline. Pored patologa, učestvuju radiolozi, endokopsiti, specijalisti nuklerane medicine. Budući da su operativni zahvati, zračenje, hemioterapija, hormonalna terapija i imunoterapija jedni od osnovnih vidova lečenja tumora, u tretman onkoloških pacijenata uključene su pre svega hirurške discipline, radioterapija, hematologija, imunologija, interna medicina.

Specijalista onkologije u saradnji sa lekarima drugih specijalnosti bavi se dijagnostikom i lečenjem malignih oboljenja.

Polje onkologije ima tri glavna područja: medicinsko, hirurško i radiološko.

Druge vrste onkologa uključuju sledeće:

Onkolog nadgleda pacijenta od uspostavljanja dijagnoze karcinoma i tokom perioda specifičnog lečenja. Uloga onkologa uključuje sledeće aktivnosti:

U Atlas opštoj bolnici možete  obaviti  sledeće usluge iz oblasti onkologije:

 

 

 

TUMOR

Značenje reči tumor je oteklina, koja može nastati zbog edema, krvarenja ili neoplastičnog rasta tkiva ( tumor u užem smislu). Sinonimi za tumor su neoplazma i karcinom (rak). Tumor je prekomerno, nekontrolisano, neusklađeno i neusmereno bujanje maligno promenjenih ćelija, koje traje i onda kada prestanu uticaji koji su promenu izazvali. U svom rastu tumor je u većoja ili manjoj meri autonoman u odnosu na organizam u kome nastaje, iako je od njega zavistan u snabdevanju nutritivnim materijama i kiseonikom. Neoplazma/tumor je beskorisno umnožavanje ćelija koje nije uslovljeno fiziološkim potrebama tkiva ili organa, te se po tome razlikuje od upale, hiperplazije ili poremećaja razvoja. Zloćudni tumor ugrožava organizam svojim rastom, razaranjem struktura, nutritivnim potrebama, toksičnim produktima. Ako se uspešno ne tretira neminovno ima fatalan ishod.

 

Tumor se sastoji iz dva osnovna dela, parenhima i strome.

Parenhim je građen od malignih, neoplastično promenjenih ćelija, koje su,bar u početnoj fazi rasta tumora, veoma slične jedna drugoj. Parenhim je deo tumora koji određuje njegove biološke osobine. Stromu tumora čine vezivno tkivo i krvni sudovi, koji obezbedjuju potporu i prehranu tumora. Ćelije strome nisu maligno promijenjene, ali su izmenjene pod dejstvom faktora samih tumorskih ćelija.

 

PODELA TUMORA

 

U odnosu na biološke karakteristike, tumore delimo na zloćudne (maligne) i dobroćudne (benigne).

 

Benigni tumori su dobro ograničeni, rastu ekspanzivno, bez infiltracije okolnog tkiva, ne metastaziraju. Iako je i kod benignih tumora ponekad prisutan izvestan stepen pleomorfizma i atipije, njihove ćelije su slične normalnim ćelijama tkiva iz koga potiču. Nema izmena u međusobnom odnosu ćelija, kao ni odnosa prema bazalnoj membrani.

 

Neinvazivni maligni tumori (carcinoma in situ) grade ćelije koje imaju morfološke i druge osobine malignosti, čiji je međusobni odnos izmenjen, ali koji ne probija bazalnu membranu. U visokom procentu prerasta u pravu invazivnu neoplazmu, ali je ponekad moguće i njeno spontano povlačenje.

 

Invazivni maligni tumori su promene koje imaju sve morfološke i funkcionalne osobine malignoma. Prema tkivu iz kojeg potiču dele se u nekoliko grupa:

1.KARCINOMI su tumori epitelnog (planocelularni,tranzitocelularni,bazocelularni), pokrovnog ili žlezdanog (adenokarcinomi) porekla

2.SARKOMI su tumori potpornog,mezemhimnog tkiva (kostiju,hrskavice i mekih potpornih struktura)

3.LEUKEMIJE I LIMFOMI su grupa neoplazmi mezodermalnog porekla

4.EMBRIONALNI TUMORI nastaju usled poremećaja u razvoju i potiču od embrionalnih ćelija. Mogu biti građeni od jedne vrste ćelija, ali i više germinantivnih slojeva, obično sva tri, kada se nazivaju teratomi.

Tumori se razlikuju i razvrstavaju prema organu iz koga su nastali, te se često i nazivaju prema njemu, a ne prema tkivu iz koga su nastali (tumori dojke, tumori pluća, tumori kože…)

 

 

 

 

 

 

Potražite dodatne informacije iz oblasti: Internistički pregledi – Onkologija

Eksperti iz oblasti: Onkologija